ทำไมยุงชอบกัดบางคนมากกว่า? นักวิทย์เผยเหตุผล "กรุ๊ปเลือด-สีผม" ไม่เกี่ยว!

นักวิทย์เผย "กลไกสารเคมี" ทำไมยุงชอบกัดคนบางคนมากกว่าปกติ ข่าวร้ายของคนชอบดื่มเบียร์

ปัญหา "มนุษย์แม่เหล็กดึงดูดยุง" ที่เดินไปไหนก็โดนยุงรุมกัดอยู่คนเดียวในขณะที่คนข้างๆ รอดชีวิต ไม่ใช่เรื่องที่คิดไปเองอีกต่อไป ล่าสุด New York Post รายงานผลการศึกษาล่าสุดที่ตีพิมพ์ในวารสารวิทยาศาสตร์ระดับโลกอย่าง Nature โดยทีมนักวิทยาศาสตร์ชาวฝรั่งเศสและผู้เชี่ยวชาญจากหลากสถาบัน ได้ออกมายืนยันกระบวนการทางเคมีที่ทำให้มนุษย์บางกลุ่มกลายเป็นเป้าหมายอันโอชะของเหล่าแมลงร้ายดูดเลือด ซึ่งบอกเลยว่าเป็นข่าวร้ายสุดๆ สำหรับสายดื่มและคอเบียร์

ทลายความเชื่อเดิมๆ "กรุ๊ปเลือด-สีผม" ไม่เกี่ยว! คาร์บอนไดออกไซด์คือจุดเริ่มต้น

เฟรเดอริก ซิมาร์ด จากสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาแห่งฝรั่งเศส (IRD) ระบุว่า ยุงมีความต้องการเลือกกัดคนบางคนมากกว่าคนอื่นจริงๆ แต่สิ่งนี้ไม่ได้เกี่ยวข้องกับสีตา สีผม หรือแม้กระทั่ง "กรุ๊ปเลือด" อย่างที่คนส่วนใหญ่เชื่อกันในอดีต เนื่องจากความเชื่อเรื่องกรุ๊ปเลือดยังไม่มีฐานข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ที่แน่นหนาพอรองรับ

ด้าน ริคาร์ด อิกเนลล์ นักวิทยาศาสตร์ชาวสวีเดน อธิบายว่า ตัวจุดชนวนพฤติกรรมการล่าของยุงที่ส่งสัญญาณตื่นตัวตั้งแต่ระยะไกลหลายสิบฟุตคือ "ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2)" ที่มนุษย์หายใจออกมา และเมื่อยุงบินเข้ามาในระยะใกล้กว่า 30 ฟุต ตัวรับสัญญาณที่ไวต่อความรู้สึกของมันจะเริ่มตรวจจับ "กลิ่นกาย" ของเรา

ซึ่งเมื่อกลิ่นนี้ผสมผสานเข้ากับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ มันจะกลายเป็นน้ำหอมสูตรเข้มข้นที่ดึงดูดยุงได้อย่างมหาศาล โดยมีอุณหภูมิร่างกายและความชื้นของผิวหนังเป็นตัวเร่งปฏิกิริยาในระยะประชิด

กางสถิติสารเคมีผิวหนังดึงดูดยุง ข่าวร้ายของ "คอเบียร์-คุณแม่ตั้งครรภ์"

ในการทดลองเพื่อหาคำตอบว่าสารเคมีตัวไหนในร่างกายที่เป็นตัวการหลัก ทีมนักวิจัยได้ทำการทดสอบกับกลุ่มตัวอย่างผู้หญิง 42 คน โดยให้เผชิญกับฝูงยุงเพื่อวิเคราะห์สารเคมีที่ปล่อยออกมาจากผิวหนัง ผลการวิเคราะห์พบว่า จากสารเคมีให้กลิ่นกว่า 1,000 ชนิดที่มนุษย์ผลิตขึ้น มีสารเคมีประมาณ 27 ชนิดที่เป็นตัวดึงดูดยุงชั้นดี

กลุ่มที่เป็นเป้าสายตาของยุงมากที่สุด รวมถึง "ผู้หญิงที่ตั้งครรภ์ในไตรมาสที่ 2" จะมีการหลั่งสารเคมีที่ชื่อว่า "1-octen-3-ol" หรือ มัชรูมแอลกอฮอล์ ออกมาในปริมาณมาก ซึ่งเป็นสารที่เกิดขึ้นเมื่อน้ำมันหล่อเลี้ยงผิวหนังเกิดการแตกตัว โดยผู้เชี่ยวชาญชี้ว่าแม้จะเพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อยก็มีผลทำให้ยุงพุ่งเข้าหาอย่างรวดเร็ว

นอกจากมัชรูมแอลกอฮอล์ตามธรรมชาติแล้ว แอลกอฮอล์จากการดื่มก็เป็นตัวเร่งชั้นยอดเช่นกัน โดยทีมนักวิทยาศาสตร์ชาวดัตช์ค้นพบว่า "ยุงชอบบินไปกัดคนที่เพิ่งดื่มเบียร์เข้าไป" เนื่องจากแอลกอฮอล์ส่งผลโดยตรงต่อการเพิ่มอุณหภูมิของร่างกาย เพิ่มอัตราการขับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จากการหายใจ และเปลี่ยนรูปแบบกลิ่นที่ขับออกมาทางผิวหนังจนกลายเป็นกลิ่นโปรดของยุง

iStockphoto

เรื่องตลกร้ายทางวิทยาศาสตร์: ยุงเริ่มวิวัฒนาการจนชอบกลิ่น "ยาฉีดไล่ยุง-ยาทาไล่ยุง"

สิ่งที่สร้างความประหลาดใจให้แก่ทีมนักวิจัยมากที่สุดจากการศึกษานี้คือ ยุงบางกลุ่มเริ่มแสดงพฤติกรรมดึงดูดเข้าหาผู้คนทีกำลังฉีดหรือทาสารเคมีไล่แมลงยอดฮิตอย่าง DEET (ดีอีอีที) ทั้งที่สารชนิดนี้ถูกออกแบบมาเพื่อส่งกลิ่นฉุนไล่ยุง แต่ด้วยวิวัฒนาการและความฉลาดในการเอาตัวรอด ทำให้ยุงเริ่มเรียนรู้และจดจำได้ว่า กลิ่นสารเคมีชนิดนี้มักจะมาพร้อมกับแหล่งอาหารที่มีเลือดอุ่นๆ และเนื้อหนังอันโอชะของมนุษย์อยู่เสมอ

บทสรุปของงานวิจัยชิ้นนี้ช่วยให้เราเข้าใจกลไกการเลือกเหยื่อของยุงในระดับโมเลกุลมากขึ้น และสำหรับใครที่รู้ตัวว่าเป็นคนร้อนง่าย หายใจแรง หรือเป็นสายปาร์ตี้ที่ชอบดื่มเบียร์นอกบ้านยามค่ำคืน การเตรียมมาตรการป้องกันยุงกัดเพิ่มเติม เช่น การสวมเสื้อผ้าที่มิดชิดหนาแน่นและการหลีกเลี่ยงพื้นที่อับชื้น จึงเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยเซฟตัวเองจากการตกเป็นเป้าหมายอันดับหนึ่งของฝูงยุง

แหล่งอ้างอิง

1. New York Post